حضرت اباعبدالله الحسین علیه السلام:فرمود: هرکس خداوند متعال را با صداقت و خلوص، عبادت و پرستش نماید; خداى متعال او را به بهترین آرزوهایش مى رساند و امور زندگیش را تأمین مى نماید.
درس هاى از قرآن :: سال95 :: آثار و برکات وقف در جامعه

آثار و برکات وقف در جامعه
موضوع: آثار و برکات وقف در جامعه
عناوين: 
1- بهره‌گیری از عمر در راه خدمت به مردم
2- محاسبات غلط، عامل تصمیمات نادرست
3- تفاوت کوثر و تکاثر در قرآن
4- وقف، مایه برکت عمر و ثروت
5- لزوم مدیریت درست امکانات و استعدادها
6- دعای امام سجاد(علیه‌السلام) در شیوه انفاق
7- وقف، راه مبارزه با حرص و طمع و بخل

 
بسم الله الرحمن الرحيم
* موضوع: آثار و برکات وقف   
تاريخ پخش: 95/9/18  
«الهي انطقني بالهدي و الهمني التقوي»
1- بهره‌گیری از عمر در راه خدمت به مردم
مسئله وقف گسترده و فراگیر است. انسان می‌تواند یادداشت‌های خود را هم برای استفاده دیگران، وقف کند. مثلاً: حاج شیخ عباس قمی­(ره) کتاب شریف مفاتیح ­الجنان را نوشت، حق التألیف آن را هم نگرفت. لذا خداوند عنایت کرده برکتی به آن داد که در هر کجا قرآنی هست، مفاتیح­ الجنان هم هست. 
آری! اگر کسی بخواهد به جامعه خدمت کند مثلِ مرزبان، پلیس، پزشک و...، مجبور است برای خود خود و زن و بچه‌اش کم بگذارد. ما که می‌خوابیم در همان حال، لازم است افرادی هم برای تأمین امنیت برای ما بر لبِ مرزها بیدار باشند. یا به هنگام تعطیلات افراد با خانواده به مسافرت می­روند اما پلیس باید امنیت جاده‌ها را تأمین کند.
گرچه این نمونه­ها مورد وقف نیست اما برکت و اثر آن را دارد. چون وقف یعنی؛ از خود به جامعه تحویل بده. وقف خدمت ­رسانی مستمرّ به جامعه است. چون عمر انسان، کوتاه است و ناگهان به سراغ انسان می­آید، بای اینکه قرآن برای مرگ، واژه و کلمه «بَغْتَة» یعنی؛ ناگهانی، را به کار برده است. کسی با اطمینان برای آینده و پیری نمی­تواند برنامه ریزی کند و لذا برای انجام کارهای خیر، نباید تَعَلُّل کرده و آن را به تأخیر انداخت. هیچ کس نمی­تواند آینده خود را تضمین کند. مگر کسی که هشتاد سال به حرام خوری و خلاف معتاد شد، می‌تواند در سالهای آخر عمر، که معلوم هم نیست که به آجا برسد، برگردد و جبران کند؟. 
قرآن از قول می­فرماید: که آن­ها در روز قیامت می‌گویند: «..وَ اللَّهِ رَبِّنا ما كُنَّا مُشْرِكِينَ‏» ، (انعام/23) ، به خدا ما مشرک نبوده و نیستیم. و حال آنکه آن­ها دروغ می­گویند. در تفسیر آمده است که از بس آن­ها در دنیا دروغ گفته­اند، قیامت هم نمی‌توانند دروغ نگویند. مثلاً: اگر کسی هر شب، سرِ خود را روی مُتَّکا می­گذارد، اگر یک شب آن را از زیر سرش بردارند، خوابش نمی‌برد. کسی که یک عمر، کج و به انحراف برود، نمی‌تواند توبه کرده و برگردد. چون توبه که فقط به «استغفرالله» گفتن، نیست. باید همه مال‌های حرام را پس بدهیم. 
امام کاظم(ع) فرموده: اگر پولِ حلالی را در راه حقوقی که خدا بر ما واجب کرده و صرفِ کارِ خیر نکردیم، شرایطی پیش می­آید که در امور دیگر خرج می­کنیم. 
وقف جبرانِ ضعف­ های گذشته و ذخیره آینده و رشد امروز و فردا است. وقف مصداق «وَ مَنْ يُعَظِّمْ شَعائِرَ اللَّه‏» ، (حج/32) ، کسی که شعاعر الهی را تعظیم کرده و گرامی می­دارد. است. وقف، سرمایه‌گذاری است. حساب کنیم وقفیّات برای محرم، تاسوعا و عاشورا، حسینیه‌ها، منبرها، اطعام‌ها، تبلیغ­ها و نماز جماعت­ها و جلسات قرآنی که با آن­ها برگزار می­شود، این سرمایه گذاری است. این خدمت به مردم و باعث نشر دین است. 
«وقف» باعث می­شود که دیگران هم بهره­مند شوند این مبارک می‌شود. زمانی که خدا نظر کند حتی تار عنکبوت مایه برکت شده و پیامبر­(ص) را در غار از شرِّ دشمنانش حفظ می‌کند. به لطف خدا شن‌های طبس هم برکت داشت که طرح تجاوز آمریکا به میهن اسلامیِ ما را در طبس خنثی کرد. گاهی یک خودکار هم برکت کرده و مطالب زیاد و خوب و مفیدی با آن نوشته می­شود. امام حسین­(ع) یک برادر ابالفضل­(ع) را داشت و وفادار بود. اما حضرت یوسف­(ع) ده برادر داشت و بی‌وفا بودند. 
2- تفاوت «کوثر» و «تکاثر» 
وقف فقر زدایی و مبارزه با «تَکاثُر» است. ریشه «تکاثر» و «کوثر» از (ک،ث،ر) کثیر، است. اما کوثر به معنای خیر کثیر و خوب و تکاثربه معنای طمع در جمع کردن پول و مال دنیا و بد است. خداوند در قرآن خطاب به پیامبر­(ص) می­فرماید: «إِنَّا أَعْطَيْناكَ‏ الْكَوْثَرَ، ...» ، (کوثر/1) . و در سوره تکاثر می­فرماید: « أَلْهاكُمُ التَّكاثُر» ، (فزون طلبى (و تفاخر) شما را سرگرم كرد.) .داستان این سوره تکاثر از این قرار است که؛ در صدر اسلام، دو قبیله با هم اختلاف پیدا کردند که جمعیّت کدام از آن­ها بیشتر است. سرشماری کردند، یکی کمتر بود، گفتند: نه، باید زن‌های حامله را دو نفر حساب کنیم. باز هم از دیگر قبیله کمتر شدند. گفتند: باید مرده‌های هر قبیله در قبرستان را هم بشماریم، که سوره تکاثر در مذمّت آن­ها برای افزون طلبی نازل شد. که چرا اینقدر مست آمار شده تا اینکه بر شمارش استخوان‌های پوسیده اجداد خود  هم افتخار کردید. استخوان پوسیده‌ای که باید باعث عبرت شود، باعث افتخار و پز شد. آری! تکاثر و افزون طلبی، انسان را به قبرستان هم می‌کشاند. و کوثر انسان را به سوی خدا و نماز و انفاق در راهِ خدا رهنمون می­سازد: «إِنَّا أَعْطَيْناكَ‏ الْكَوْثَرَ، فَصَلِّ وَانحَر...» .
3- وقف و مدیریت صحیح بر امکانات و استعدادها
«وقف» راهی به سوی مدیریّت صحیح اموال و دارایی انسان است. خداوند در قرآن می­فرماید: « اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَأَخْرَجَ بِهِ مِنَ الثَّمَراتِ رِزْقاً لَكُمْ وَ سَخَّرَ لَكُمُ الْفُلْكَ لِتَجْرِيَ فِي الْبَحْرِ بِأَمْرِهِ وَ سَخَّرَ لَكُمُ الْأَنْهارَ» ، ( خداست كه آسمان‏ها و زمين را آفريد و از آسمان، آبى فرو فرستاد، پس با آن براى رزق شما از (زمين) ميوه‏ها بيرون آورد و كشتى را رام شما نمود تا به فرمان او در دريا به حركت درآيد و براى شما نهرها را مسخّر نمود.) .
« وَ سَخَّرَ لَكُمُ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ دائِبَيْنِ وَ سَخَّرَ لَكُمُ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ» ، ( و (خداوند) خورشيد و ماه را كه دايماً در حركت هستند، براى شما رام نمود و نيز شب و روز را براى شما مسخّر نمود.) .
وَ آتاكُمْ مِنْ كُلِّ ما سَأَلْتُمُوهُ وَ إِنْ تَعُدُّوا نِعْمَتَ اللَّهِ لا تُحْصُوها إِنَّ الْإِنْسانَ لَظَلُومٌ كَفَّارٌ» ، « إبراهيم32تا 34» ، ( و (خداوند) از هر آنچه كه از او خواستيد (و نياز داشتيد) به شما داده است، و اگر (بخواهيد) نعمت خدا را بشماريد، نمى‏توانيد آنها را به دقت شماره كنيد همانا انسان بسيار ستمگر و ناسپاس است‏.) .
تکرار جمله؛ «سَخَّرَ لَكُمُ» در این آیات و آیات دیگر یعنی؛
 
ابر و باد و مه و خورشيد و فلك دركارند تا تو نانى به كف آرى و به غفلت نخورى‏   
همه از بهر تو سرگشته و فرمان بردار                 شرط انصاف نباشد كه تو فرمان نبرى  ‏   
 

پس خدا می­فرماید: ای انسان! هرچه خواستی به تو دادیم، تا آجا که نمی‌توانید نعمت‌های خدا را بشمارید. چون هر یک نعمتی بند به هزار نعمتِ دیگر است.پس مشکل کجا و در چیست؟. «إِنَّ الْإِنْسانَ لَظَلُومٌ كَفَّارٌ» . یعنی؛ مدیریت انسان مشکل دارد و خراب است. چون ما نمی­توانیم درست و صحیح، خرج کنیم. 
امام زین العابدین­(ع) می‌گوید: «وَ أَصِبْ‏ بِى سَبِيلَ الْهِدَايَهِ لِلْبِرِّ فِيمَا أُنْفِقُ مِنْهُ» ، (صحيفه سجاديه، دعاى 20) ، یعنی؛ خدایا! یادم بده چطور پول خرج کنم. آری! پول پیدا کردن کاری است، اما صحیح و بجا خرج آن، هنر است.  
مثلاً: لامپی که می‌خواهی آخرِ کوچه بزنی، سَرِ کوچه بزن، تا همه استفاده کنند. نانوایی می­روی، برای پیر مرد و یا پیر زنِ ناتوان همسایه هم نان بگیر. 
از این شب‌های طولانی زمستانی هم صحیح استفاده ‌کنیم. در جهت قرآن آموزی، سواد­آموزی، خیاطی و...، به آشنایان، همسایگان و نزدیکان خود کمک کنیم. این کاره مایه برکت است. از ساعت‌ها و لحظات عمر باید به درستی استفاده کرد. 
* خاطره تاریخی"
آرایشگاهی برای حضرت علی­(ع) آمد دید در حین انجامِ کار، لب‌های آن حضرت­(ع) تکان می‌خورد. سؤال کرد؟ فرمود: ذکر خدا می­گویم. 
فکر کنیم ما چقدر با کارهای غیرِ ضروری مثلِ تماشایِ ورزش و بعضی از فیلم و سریال‌ها، عمر خود را تلف می­کنیم؟. مثلِ کسی که بایستد و پول‌های بانک را نگاه کند. چه چیز گیرش می­آید؟. 
4- وقف، راه مبارزه با حرص و طمع و بخل
روز قیامت افرادی که اموالشان را در راه صحیح مثلِ وقف خرج نکرده­اند، می‌گویند: خدایا! ما را به دنیا برگردان تا درست و صحیح عمل کنیم؛ وَ أَنْفِقُوا مِنْ ما رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْ لا أَخَّرْتَنِي إِلى‏ أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَ أَكُنْ مِنَ الصَّالِحِينَ » ، ( و از آنچه روزى شما كرده‏ايم انفاق كنيد پيش از آنكه مرگ به سراغ هر يك از شما آيد، پس (در آستانه رفتن) گويد: پروردگارا چرا (مرگ) مرا تا مدتى اندك به تأخير نيانداختى تا صدقه (و زكات) دهم و از صالحان گردم.
« وَ لَنْ يُؤَخِّرَ اللَّهُ نَفْساً إِذا جاءَ أَجَلُها وَ اللَّهُ خَبِيرٌ بِما تَعْمَلُونَ» ، « منافقون11/10» ، ( و هرگز خداوند مرگ كسى را كه اجلش فرارسيده، به تأخير نمى‏اندازد و خداوند به آنچه عمل مى‏كنيد آگاه است.) .
پس بر اساس این آیات، انسانی که خیرش به دیگران می­رسد انسان صالحی است. ولذا کسانی هم که از اموال خود برای بهره برداری دیگران و همنوعان، وقف می­کنند، صالح هستند و روزی پنج بار مسلمانان بر همه صالحان در سلام نماز، درود می­فرستند؛ «السلام علینا و علی عباد الله الصالحین» . ما می‌توانیم به همه کارهای خود، رنگ الهی بدهیم. 
چون در کارهای الهی رشد هست و ما در انجام کارهای خود باید به فکر این باشیم که مایه رشد خود، خانواده، اطرافیان و اجتماع هست یا نه. مثلِ اینکه در قرآن این داستان آمده که حضرت موسی­(ع) از حضرت خضر­(ع) خواست که او را همراهی کرده تا؛ «هَلْ أَتَّبِعُكَ‏ عَلى‏ أَنْ تُعَلِّمَنِ مِمَّا عُلِّمْتَ رُشْدا» ، (کهف/66) ، (موسى به او (خضر) گفت: آيا (اجازه میدهى) در پى تو بيايم، تا از آنچه براى رشد وكمال به تو آموخته‏ اند، به من بياموزى؟.) .
پس «وقف» ، مبارزه با بخل و حرص است. «وقف» ، بین افراد جامعه (فقیر و غنی،) توازن برقرار می­کند. مثلِ تنظیم بادِ لاستیک‌های ماشین است. «وقف» زمینه ارتباط گذشتگان با آینده­گان است. امروز من چیزی را وقف کرده و آینده­گان از آن بهره می­برند. «وقف» مانع  از تبذیر است. چون مال که زیاد شد چه بسا بریز و بپاش هم زیاد می­شود. شنیدیم که بعضی سرمایه‌ای را برای مسأله‌ی هسته‌ای ایران و بعضی برای امر ازدواج و...، وقف کرده ­اند. این کارها خیلی خوب است.
بعضی هم از اموالشان خیر نمی‌بینند. بله! فرزندی در کانادا و فرزندی در آلمان و...، دارد. با آن­ها پُز داده و افتخار هم می­کند. اما باید به او گفت: برای قیامت خود چه ذخیره‌ای کرده­ ای؟!.
خدایا! هدر رفته‌های از عمر و اموال ما را ببخش و بیامرز.                               «والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته»
 
سوالات مسابقه 
 

1- واژه «بَغتة» در قرآن، بیانگر چیست؟
1) کوتاهی عمر انسان
2) خطر شیطان
3) خطر هوای نفس


2- آیه 32 سوره حج بر چه امری تأکید می‌کند؟
1) انجام مراسم حج
2) تعظیم شعائر الهی
3) اقامه نماز جماعت

3- در فرهنگ اسلامی، برای صدقه دادن چه کسانی در اولویت هستند؟
1) خویشاوندان
2) غیر خویشاوندان
3) تفاوتی نمی‌کند

4- آیه 34 سوره ابراهیم بر چه امری تأکید دارد؟
1) گستردگی نعمت‌های الهی
2) مدیریت نادرست انسان
3) هر دو مورد


5- بر اساس آیه 10 سوره منافقون، اهل ایمان برای چه کاری از خداوند می‌خواهند که مرگشان را به تأخیر بیاندازد؟
1) توبه از گناهان
2) انفاق به نیازمندان
3) رسیدگی به فرزندان




  ارسال صفحه براي دوستان
چاپ صفحه چاپ صفحه

           جستجو
   پيوندها
   دفتر مقام معظم رهبري
   پايگاه درسهايي از قرآن
   پايگاه اطلاع رساني مهدويت
   پايگاه اينترنتي تبيان
   ستاد اقامه نماز
   وزارت آموزش و پرورش
   شبكه ملي مدارس ايران(رشد)
   دفتر رياست جمهوري
   مجلس شوراي اسلامي
   قوه قضاييه
سخن روز
اسامی برگزیدگان بیست و پنجمین دوره آزمون نهایی درسهایی از قرآن سال تحصیلی 95*96 (1396/6/14)
ابتکارات آموزش و پرورش در برنامه درسهایی از قرآن (1396/2/18)
فصل های کتاب انتخابات (1396/1/30)
بسیج و فرهنگ بسیجی در فرهنگ قرآن (1395/9/7)
مقاله آقای شیرازی (1395/8/4)

اين سايت متعلق به مؤسسه ترويج فرهنگ قرآني مي‌باشد"
www.TarvijeQuran.com